Sancties onder artikel 25: wat non-conformiteit daadwerkelijk kost

Sancties zijn het deel van de EUDR dat het vaakst wordt geciteerd en het minst gelezen. Het 4 %-cijfer is shorthand geworden voor het hele regime, wat ongelukkig is, omdat het de sanctie is die een grote onderneming het best kan absorberen. De maatregelen ernaast zijn aanzienlijk lastiger omheen te plannen.

De sancties

Lidstaten stellen hun eigen sancties vast, maar de verordening schrijft voor wat die regimes moeten omvatten. Zij moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn, en minstens het volgende dekken.

Waarom confiscatie van opbrengsten de scherpe is

Een boete is een kost, en kosten kunnen worden gemodelleerd. Confiscatie van de opbrengsten uit een non-conforme transactie is van andere aard, omdat zij de upside wegneemt in plaats van haar te belasten.

Gecombineerd met de bepaling die toestaat boetes boven elk behaald economisch voordeel te verhogen, sluit het ontwerp de rekensom uit dat non-conformiteit gewoon goedkoper zou kunnen zijn. Er is geen versie van de rekenkunde waarin wetens non-conforme goederen in de handel brengen uitkomt — dat is het punt, en daarom is het regime zo gestructureerd in plaats van als een vlakke sanctie.

Besluiten worden bekendgemaakt

De verordening voorziet erin dat inbreukbesluiten tegen rechtspersonen, en de opgelegde sancties, openbaar worden gemaakt. In sommige sectoren is dat de meest consequente sanctie op de lijst — een duurzaam, doorzoekbaar, officieel dossier dat een bedrijfsnaam met ontbossing verbindt.

Het is ook degene die het minst te herstellen is. Een boete wordt betaald en gesloten. Een bekendgemaakt besluit blijft voor klanten, beleggers en journalisten onbeperkt vindbaar.

De strafrechtelijke laag

Naast de administratieve sancties van de EUDR staat Richtlijn (EU) 2024/1203 inzake de bescherming van het milieu door het strafrecht, die lidstaten verplicht bepaalde ernstige milieudelicten strafbaar te stellen. Haar toepassingsgebied strekt zich uit tot gedrag verbonden met de handel in grondstoffen die met ontbossing samenhangen.

De richtlijn voorziet in vrijheidsstraffen voor natuurlijke personen in de ernstigste gevallen, en voor rechtspersonen in boetes naar wereldwijde omzet of een vast plafond, afhankelijk van hoe een lidstaat haar omzet.

De praktische betekenis is een verandering in wie is blootgesteld. Administratieve sancties vallen op de onderneming. Strafrechtelijke aansprakelijkheid kan de personen bereiken die beslissingen namen — de overweging die een bestuursdiscussie van kostenbeheer naar echt risico beweegt.

De verordening zet een bodem, geen plafond

Het is de moeite waard duidelijk te zijn dat 4 % een minimummaximum is — de verordening eist dat lidstaten boetes voorzien met een maximum van ten minste dat niveau. Niets weerhoudt een lidstaat verder te gaan, en de bevoegde autoriteit waarmee u te maken hebt, is nationaal, niet Europees.

Voor een onderneming die in meerdere lidstaten invoert, heeft dat een praktisch gevolg dat makkelijk wordt gemist: uw blootstelling is niet uniform over de interne markt. Dezelfde fout, op dezelfde grondstof, kan materieel anders worden behandeld afhankelijk van de invoerhaven en de handhavingscultuur erachter. Complianceprogramma’s ontworpen rond de meest permissieve jurisdictie waarin u opereert, zijn ontworpen rond het verkeerde getal.

Wat gebeurt vóór een sanctie

Handhaving begint niet met een boete. Waar een controle non-conformiteit vaststelt, kunnen autoriteiten corrigerende actie eisen — en de verordening voorziet in een reeks tussentijdse maatregelen lang voordat een sanctie wordt beslist.

• Opschorten van het in de handel brengen, beschikbaar stellen of uitvoeren van de betrokken producten.
• Eisen dat de marktdeelnemer formele non-conformiteit herstelt, of de producten in overeenstemming brengt.
• Terugtrekken of terugroepen van producten die al in de handel zijn.
• Eisen van schenking voor charitatieve of algemeen nuttige doeleinden, of verwijdering, waar conformiteit niet kan worden bereikt.

Dit zijn commercieel vaak de meer ontwrichtende uitkomsten. Een terugroep van al gedistribueerde goederen, of een opschorting terwijl een vraag wordt opgelost, legt kosten en klantschade op die lang vóór enige formele sanctieberekening aankomen — en zij landen het hardst op bederfelijke en seizoensgoederen.

Hoe handhaving daadwerkelijk aankomt

Bevoegde autoriteiten moeten elk jaar een minimumaandeel marktdeelnemers controleren, geschaald naar de risicocategorie van het productieland: 1 % bij laag risico, 3 % bij standaard, en 9 % van de marktdeelnemers plus 9 % van het in de handel gebrachte volume bij hoog risico.

Dat zijn bodems, geen plafonds, en niet de enige route. Autoriteiten handelen ook op gegronde vermoedens van derden — wat betekent dat een ngo met satellietbeelden en uw gepubliceerde leverancierslijst een controle kan starten zonder statistische steekproef.

Hoe een verdedigbare positie eruitziet

Het loont precies te zijn over wat u beschermt, omdat het geen goede bedoelingen is en geen inspanning.

1. 1

   Bewijs gekoppeld aan zendingen, niet aan leveranciers

   Een autoriteit selecteert een zending. Als uw dossiers per leverancier zijn georganiseerd en niet tot specifieke goederen kunnen worden opgelost, beantwoordt het dossier de gestelde vraag niet.

2. 2

   Redenering vastgelegd, niet alleen conclusies

   „Verwaarloosbaar risico” zonder het argument erachter is een bewering. Wat haar verdedigbaar maakt, is te kunnen tonen hoe u daar kwam.

3. 3

   Een gedateerd dossier van wat u wanneer wist

   Conformiteit wordt beoordeeld tegen de positie op het moment van indiening. Achteraf samengesteld bewijs toont zorgvuldigheid achteraf, wat iets anders is.

4. 4

   Een werkend proces voor gegronde vermoedens

   Een geloofwaardig extern rapport negeren is wat van één problematische zending een ernstige of herhaalde inbreuk maakt.

Het regime is bewust streng, en het loont het te lezen als gericht op een specifiek gedrag: blijven handelen terwijl men weigert te kijken. Marktdeelnemers die het bewijs verzamelen, eerlijke conclusies trekken en handelen naar wat zij vinden, staan in een fundamenteel andere positie dan wie niet keek — ook wanneer ergens in een grote keten uiteindelijk iets verkeerd blijkt.

Gepubliceerd 12 augustus 2026 · Laatst beoordeeld 12 augustus 2026 ten opzichte van de hierboven vermelde bronnen.